CURNET Nieuws, Juni 2009

Opdrachtgevers besparen met BIM

Met een 3D Bouw Informatiemodel (BIM) besparen opdrachtgevers 15 - 20 % op de kosten van bouwwerken. Bovendien zorgt zo'n BIM voar de integratie van het bouwproces. Dat zegt Wubbo Hazewinkel,voorzitter van de vereniging Building Smart, die met haar leden werkt aan de verdere ontwikkeling van open uitwisselingstandaards voor bouwsoftware. Building Smart wordt sinds kort gefaciliteerd door CURNET. Oit bevordert de samenwerking met de Bouw Informatieraad (BIR).

De ontwikkelingen rond de verdere digitalisering van het bouwproces zijn niet meer te stuiten. Een toenemend aantal architecten, aannemers en constructeurs werkt met een digitaal 3D model van een bouwwerk. De intelligentie van het BIM zit, behalve in het geometrische model, in de software die gekoppeld is aan de verschillende bouwdelen en aan het bouwwerk als geheel. De meeste softwarepakketten zijn ontwikkeld om een aspect van het bouwwerk te berekenen, zoals wapening, energieprestatie of logistiek. Die software moet via een uitwisselingsstandaard kunnen communiceren met een BIM.

Al een aantal jaren wordt internationaal gewerkt aan uitwisselingsstandaards. Dat gebeurt in de International Alliance for Interoperability (IAI) waarin standaards worden onlwikkeld die in ISO-verband worden vastgelegd. Binnen de IAI is Building Smart Benelux de vereniging die deze landen vertegenwoordigt. Architect Wubbo Hazewinkel is voorzitter van Building Smart Benelux en overtuigd van de voordelen van een BIM: 'voor opdrachtgever en architect is een BIM te gebruiken voor de simulatie van een gebouw in de initiatieffase, waarmee je de haalbaarheid van het antwerp kunt onderzoeken, maar het BIM kan in elke fase van het bouwwerk worden gebruikt, ook in de beheerfase, en dat is voor opdrachtlgevers als bijvoorbeeld ziekenhuizen een interessant gegeven. BIM is een continue digitale informatiedrager waarmee alle partijen, ook onderaannemers en toeleveranciers kunnen werken. Via uitwisselingssoftware kan allerlei software voor calculaties, gebouwprestaties, materialen en bouwlogistiek, en ook objectenbibliotheken worden gekoppeld. Dat houdt in dat iedere partij zijn data uit het BIM kan inlezen en niet, zoals nu, zijn data weer opnieuw moet inkloppen met alle risico's van dien.

Het digitaal communiceren in het bouwproces kan volgens Hazewinkel een efficiency winst opleveren van 15 tot 20%; een welkom signaal voor opdrachtgevers in deze tijd van recessie. Voorwaarde is wel dat het BIM in alle fasen van het bouwproces wordt toegepast, en niet in deelprocessen, want nu wordt door architecten en aannemers nog voor al gewerkt met eigen 'BIMmetjes'. De verdere toepassing van een volledig BIM wordt nu nog geremd door het niet volledig uitwisselbaar zijn van bouwsoftware. Hazewinkel: 'we zijn in ons land al heel ver met die uitwisselingsstandaards, zoals binnen COINS en ook met VISI, maar we zijn er nog niet. Onlangs heeft prof. Bauke de Vries van de TU/e, tevens bestuurslid, onderzocht dat 80 % van de veelgebruikte software op basis van de internationale IFC-slandaard uitwisselbaar is. Dat lijkt mooi, maar er is nog veel handmatige controle nodig, er is dus nog veel te doen op dit gebied.

Aquarium
Een voorbeeld van nog niet goed aansluitende software is die voor de simulatie van windhinder rond gebouwen. De traditionele manier om dit te simuleren is onderzoek aan een schaalmodel in een windtunnel, maar de optimalisalie van het ontwerp met zo'n schaalmodel is kostbaar. Daarom is er software ontwikkeld om die simulatie met de computer uit te voeren, maar dit programma kan nog niet communiceren met een BIM, daarvoor is een uitwisselingsstandaard nodig. Hazewinkel: 'dit soort ontwikkelingen worden via de IAI internationaal uitgevoerd als een Aquariumproject: productontwikkeling on the job waaraan diverse bedrijven via internet internationaal een bijdrage leveren. Uiteindelijk gaat het ons om het ontwikkelen van open IFC-standaarden, en daarvan wordt iedereen blij: de bouwwereld, de softwarebedrijven en vooral de opdrachtgevers. Maar we moeten ook reeel zijn, want de ombouw van software kost veel geld en daarvoor is ook tijd nodig'.

Integratie bouwproces
De invoering van een BIM in steeds meer projecten betekent ook dat het traditionele bouwproces gaat veranderen. Gerrie Muhren, eveneens bestuurslid en coordinator bij CUR Bouw & Infra: 'een BIM dwingt je tot beter nadenken aan het begin van het ontwerpproces. Sterker nog: het BIM is de enabler van verbetering van het bauwproces, want bij BIM moet je samenwerken. Daarmee doet BIM het zelfde als waar een programma als PSIBouw de afgelopen vier jaar al aan heeft gewerkt'.