Staatscourant, 14 Augustus 2008

Minder faalkosten in de bouw: nodig en mogelijk

Er komt minimaal 3,5 miljard euro per jaar vrij als we serieus werk maken van het terugdringen van de faalkosten in de bouw. Architect Wubbo Hazewinkel (3D BluePrint Architects & Engineers) roept de bouwwereld en de overheid zich gezamenlijk intensief bezig te houden met de nieuwe communicatietechnieken die nu beschikbaar zijn en komen op gebied van bouwvoorbereiding. De overheid moet hierbij het voortouw nemen.

De faalkosten in de bouwsector vormen een groeiend probleem. Was er in 2001 nog sprake van 7.7% verspilling, in 2005 was dit al opgelopen tot 10,3% en vandaag in 2008 geeft het USP-onderzoek* aan dat we met 11.4% moeten rekenen. Op de gehele jaarlijkse bouwproductie die we op zo'n 55 miljard euro per jaar mogen inschatten betekent dat dus een onnodige vernietiging van ruim 6.2 miljard euro. De meerderheid van alle betrokkenen in de sector noernt de gebrekkige voorbereiding als belangrijkste oorzaak; verantwoordelijk voor driekwart van de faalkosten. En daar ligt ook de mogelijkheid om forse verbeteringen door te voeren. In de bouwvoorbereiding gaat het vooral om de communicatie tussen de verschillende partijen. Opdrachtgever, ontwerpers, ingenieurs, producenten en bouwers informeren elkaar op een manier die in feite al 200 jaar ongewijzigd is. Terwijl in alle industrieen moderne technologieen vanzelfsprekend zijn werken we in de bouw nog altijd met platte tekeningen, omschrijvingen en bestekken die een beeld moeten geven van cen driedimensionaal project. Minimaal de helft van alle faalkosten, zeker 3.5 miljard euro per jaar, is te voorkomen als we overschakelen op andere vormen van informatieoverdracht.

De Regieraad Bouw en de Bouw Informatie Raad hebben het stimuleren van het gebruik van een driedimensionaal Bouwinformatiemodel (3D BIM) hoog op de agenda staan. Het 3D BIM heeft al resultaten geboekt bij het Spoorwegmuseum in Utrecht en het museaal centrum Corpus in Oegstgeesl. In Denemarken verplicht de overheid de bouwsector zelfs al de vergunning voor bouwprojecten driedimensionaal aan te vragen. In Nederland verloopt deze noodzakelijke innovatie te traag. Het Bouwkennis jaarrapport 2008/2009 concludeert dat de sector niet inventief genoeg is om de faalkosten te verminderen. Daar ligt een stimulerende rol voor de overheid.

Het grootste knelpunt in een massale overschakeling naar het 3D BIM ligt nog in de beschikbare software. In een integraal 3D BIM wordt alle informatie van ontwerpers, ingenieurs en producenten verzameld in een centraal computermodel. Gegevens over bouwtcchniek constructie, technische installaties en uitvoeringslogistiek worden aan elkaar gekoppeld en zijn toegankelijk voor alle betrokkenen. Zo beschikt iedereen altijd over de juiste informatie. Dit alleen al levert een forse vermindering op de faalkosten. Momenteel gebruiken alle partijen in de sector op hun taak toegesneden software, die in de meeste gevallen nog niet voorbereid is om in een 3D BIM samen te werken. Iedereen dwingen om met andere software te werken past niet in onze cultuur. Dan rest maar een mogelijkheid de software aanpassen. Een wereldwijde standaard om al deze soorten software met elkaar te kunnen laten communiceren is beschikbaar. De vereniging 'Building Smart' - met 44 aangesloten landen - heeft deze ook door Nederland onderschreven ifc-standaard ontwikkeld. Nu gaat het om het invoeren en toepassen ervan. Dat betekent evenwel forse investeringen bij de softwarefabrikanten, maar de vraag vanuit de enkele koplopers is niet voldoende om dit aanpassingsproces op gang te brengen.

Hier ligt een belangrijke taak voor de overheid, bijvoorbee1d door de richtlijnen voor bouwdocumenten ten behoeve van vergunningprocedures aan te passen. Waar nu reeds gedetailleerde voorschriften bestaan over de in te dienen tekeningen, zou dit uitgebreid kunnen worden met het voorschrijven van de ifc-standaard voor digitale documenten. Natuurlijk is de sector daar niet op voorbereid. maar een aankondiging dat zo'n maatregel in voorbereiding is, zal iedereen in actie brengen.

Niet alleen leiden nieuwe communicatietechnieken tot een forse verlaging van de faalkosten, ook op veel andere gebieden zullen de voordelen groot zijn. Het toetsen van bouwplannen op gemcentelijk niveau wordt bijvoorbeeld geheel digitaal mogelijk. Aanbestedingen gaan anders - en goedkoper - verlopen. zodat uiteindelijk een maatschappelijke winst resulteert die ver uitgaat boven het reduceren van faalkosten.